دونالد وودز وینیکات متولد ٧ آوريل ١٨٩٦، در پلايموت، دوون انگلستان به دنيا آمد. وینیکات روانپزشك و روانكاو اينگليسي از نظریه پردازان معروف شخصیت بود كه شهرت وي در شاخه ي نظريه روابط ابژه و روانشناسي رشد مي باشد. او را با ايده هايش در مورد والدين به حد كافي خوب (good enough parents)، خود حقيقي (true self) و خود  كاذب (False self) مي شناسند. 

نگاهی به زندگی خانوادگی

وینیکات خود را در خانواده اي شاد مي ديد اما در پشت اين خانواده ي شاد، او با تعارضي دست و پنجه نرم مي كرد: مادري افسرده!  الیزابت مارتا وودز وینیکات، از افسردگی رنج می ­برد و وینیکات در مورد تجارب اولیه ی کودکی اش عنوان می کند که “در تلاش بودم خودم را با زنده نگه داشتن مادرم، زنده نگه دارم”. او تحت تاثير اين تجربه ي اوليه كودكي بزرگ شد. او خود را نوجواني آشفته توصيف مي كرد كه در تلاش بود عليه خلق تاريك مادرش واكنش نشان دهد…

سر جان فردریک وینیکات، پدر وینیکات، تاجر بود که بعد از دو بار شهردار پلایموت شدن، در سال ۱۹۲۹ شوالیه شد. او خلاقیت پسرش را ارج می نهاد و به عنوان یک حامی او را تشویق می کرد.

سال شمار زندگی وینیکات  

وینیکات ابتدا در مدرسه ی لیز، مدرسه ای شبانه روزی در کمبریج، به تحصیل پزشکی فکر کرد. در سال ۱۹۱۴ تحصیلات پیش بالینی خود را در کالج عیسی، کمبریج شروع کرد، اما با شروع جنگ جهانی اول تحصیلاتش قطع شد و به عنوان کارآموز پزشکی در بیمارستان موقت کمبریج شروع به فعالیت کرد. وینیکات در سال ۱۹۱۷ به عنوان مامور پزشکی در ناو شکن اچ ام اس لوسیفر به نیروی دریایی پیوست.

سال بعد، تحصیلاتش را در کالج پزشکی بیمارستان بارثولومو لندن آغاز کرد. در این مدت، او از سرپرست خود هنر شنیدن و گوش دادن را  آموخت  و یاد گرفت وقتی از بیماران تاریخچه و سوابقشان را می پرسد با گوش دادن بهتر، ارتباط خوبی را با بیماران برقرار کند. مهارتی که بعدها مبنای عمل او در زمینه ی روانکاوی شد.

وینیکات در بیمارستان کودکان پادینگتون لندن به عنوان روانپزشک و روانشناس کودکان شروع به فعالیت کرد و به مدت ۴۰ سال با کودکان زندگی کرد و به دردهای آنها توجه کرد.

وینیکات

ازدواج و مرگ

در سال ۱۹۲۳، با همسر اولش آلیس بوستون ازدواج کرد. آلیس مشکلات روانشناختی متعدد شدیدی داشت و  وینیکات سعی در درمان او کرد.  در سال  1923 با درمانگرش جیمز استراچی جلسات روانکاوی ده ساله خود را شروع کرد و در سال ۱۹۲۷ آموزش خود را در شاخه روان تحلیلی به صورت جدی آغاز کرد. استراچی در مورد کیس وینیکات، همسرش آلیس، اینگونه تحلیل کرد که وینیکات زندگی جنسی نا امید کننده ­ای دارد. دومین دوره ی جلسات روان ­تحلیلی وینیکات در سال ۱۹۳۶ با جوان ریویر بود.

در طول جنگ جهانی دوم، وینیکات به عنوان روانپزشک مشاور خدمت کرد. در طول جنگ، با کلر بریتون، مددکار روانپزشک در درمان کودکان آواره از خانه­ هایشان در زمان جنگ، همکاری کرد.او در سال ۱۹۴۹ از همسر اولش جدا شد و در سال ۱۹۵۱ با کلر بریتون ازدواج کرد.

بعد از جنگ، در بین سالهای ۱۹۴۳ تا ۱۹۶۶ بیش از شصت گفتگوی رادیویی با بی بی سی انجام داد. اولین سری مذاکرات او در سال ۱۹۴۳ با عنوان “کودکان شاد” بود. سرانجام در ۲۵ ژانویه سال ۱۹۷۱ در اثر حمله ی قلبی در سن ۷۴ سالگی در لندن جان سپرد و دنیا را از تلاشهای بی نظیرش و نظریاتش محروم کرد.  

برشي از نظريات وينيكات

وینیکات از كارهاي ملاني كلاين الهام و مفهوم اهميت زندگي فانتزيك كودك را از او گرفت اما از نظر او كودك از همان ابتدا به دنبال اشكال پيچيده ي روابط است نه لذت گرايي محض! 

وینیکات در نظريه ي سازمان هاي چند گانه ي خود (multiple self-organization) مطرح مي كند رشد كودك بدون توجه به اطرافيانش امكان پذير  نيست. اطرافيان كودك به عنوان ابژه هاي زندگي كودك ، چه افرادي پاسخ دهنده به كودك باشند و چه غير پاسخ دهنده، تشكيل دهنده ي محيط تسهيل گر اطراف كودك هستند و او را به سمت تشكيل خود سوق مي دهند.

نظر وینیکات در مورد خود

”خود” در برگيرنده ي خود حقيقي است كه در شرايط محيط محافظ (holding environment) و پاسخ دهنده توسط مادر به حد كافي خوب (good enough mother)، شكل مي گيرد.
اما وقتي كودكان گسستگي آسيب زا را در حس رو به رشد خود، تجربه مي كنند، خود كاذب ظاهر مي شود و با ملاحظه ي نيازهاي خودآگاه و نا خودآگاه مادر سازش پيدا مي كند و به اين ترتيب خود در کودک نمايي بيروني پيدا مي كند و به  آنچه برای حفظ يكپارچگي نیاز دارد، دست مي يابد. 

برشي از نظريه ي ديگر وينيكات

وینیکات همچنين مفهوم ابژه ي انتقالي را مطرح نمود. ابژه ي انتقالي معمولا پستانك، پتو، خرس اسباب بازي يا هر وسيله ي ديگر كودك است كه در دوران كوشش كودك براي جدايي و استقلال به عنوان جايگزيني براي  مادر عمل مي كند. ابژه ي انتقالي در غياب مادر به عنوان منبع آرامش به كودك حس امنيت مي دهد. 

ليست كتاب های وینیکات

  • Clinical Notes on Disorders of Childhood (London: Heinemann, 1931)
  • Getting To Know Your Baby (London: Heinemann, 1945)
  • The Child and the Family (London: Tavistock, 1957)
  • The Child and the Outside World (London: Tavistock, 1957)
  • Collected Papers: Through Paediatrics to Psychoanalysis (London: Tavistock, 1958)
  • The Child the Family and the Outside World (London: Pelican Books, 1964)
  • The Family and Individual Development (London: Tavistock, 1965)
  • Maturational Processes and the Facilitating Environment: Studies in the Theory of Emotional Development (London: Hogarth Press, 1965)
  • Playing and Reality (London: Tavistock, 1971)
  • Therapeutic Consultation in Child Psychiatry (London: Hogarth Press, 1971)
  • The Piggle: An Account of the Psychoanalytic Treatment of a Little Girl (London: Hogarth Press, 1971) ISBN ۰-۱۴۰-۱۴۶۶-۷۹

منابع برای مطالعه بیشتر

The British Psychoanalytical Society