توافق پذیری در آزمون نئو یکی از پنج مؤلفه اصلی یا پنج عامل اصلی شخصیت است. شاخص توافق همانند برون­گرایی، بر گرایش های ارتباط بین فردی تأکید دارد. فرد موافق اساساً نوع دوست است. با دیگران همدردی می کند و مشتاق کمک به آن ها است. اعتقاد دارد دیگران نیز با او همین رابطه را دارند. فرد موافق به عنوان عضوی از یک تیم عملکرد خوبی خواهد داشت. در بحث­ ها و کشمکش ها، به دنبال راه حل هستند. از طولانی شدن بحث و مجادله خوششان نمی آید. در مقایسه، شخص ناموافق یا مخالف خودمحور، به قصد و نیت دیگران مظنون است و بیشتر اهل رقابت است تا همکاری.

در بحث­ ها و کشمکش ها، به دنبال راه حل هستند. از طولانی شدن بحث و مجادله خوششان نمی آید. در مقایسه، شخص ناموافق یا مخالف خودمحور، به قصد و نیت دیگران مظنون است و بیشتر اهل رقابت است تا همکاری.

به نظر می رسد توافق پذیری به سمت جنبه های مثبت اجتماعی و سلامت بیشتر روانی سوق دارد. البته چنین هم هست. افراد موافق، محبوب تر از افراد مخالف هستند. اما در عین حال، آمادگی برای دفاع از حق فردی نیز اولویت دارد و داشتن توافق در صحنه نبرد و دادگاه، برتری و فضیلت نیست. همان طور که داشتن دیدگاه انتقادی و داشتن شک علمی می تواند برای یک دانشمند حسن و فضیلت باشد. هیچ یک از دو قطب این شاخص، دارای منزلت اجتماعی برتر نیستند. همچنین نمی توانیم بگوییم کدام گروه از کسانی که در قطب های این شاخص قرار می گیرند، بهداشت روانی بهتری دارند.

تاریخچه

توافق پذیری در پژوهش های مختلفی با نام های گوناگونی مانند سازگاری اجتماعی، دوست داشتنی بودن، تبعیت دوستانه در مقابل کینه توزی و عدم تبعیت، توافق، خوشایندی و… به تأیید پژوهش گران رسیده است. محققان دریافته اند که شاخص توافق پذیری با افزایش سن افزایش می یابد. در واقع توافق پذیری در طول زندگی فرد قابل تغییر است. هورنای نیز دو تمایل حرکت به سوی دیگران و حرکت در جهت مخالف دیگران را مورد بحث قرار داده است که جنبه های بیمارگونه توافق و مخالفت را نشان می دهد. همچنین در آزمون MBTI بعد تفکر در مقابل احساس (T/F) به بعد توافق پذیری نزدیک است.

توافق پذیری در مقابل مخالفت

تمایل فرد توافق پذیر به رفتارهای اجتماعی باعث می شود تا گرم، خوش مشرب و خوشایند به نظر برسند. نسبت به دیگران رفتار دوستانه ای دارند. بامدارا عمل کرده و در قبال دیگران، بردباری نشان می دهند. فردی که در شاخص توافق پذیری در آزمون شخصیت نئو نمره بالایی دارد ممکن است نسبت به دیگران و نیت هایشان اعتماد بیشتری نشان دهد.

افراد توافق پذیر، رفتارهای نوع دوستانه بیشتری نشان می دهند. عموماً باملاحظه و مهربان هستند. نسبت به افرادی که در شرایط نامساعد قرار دارند، سخاوت نشان می دهند و مایلند به افراد نیازمند کمک کنند. در حالی که بعضی افراد در مواجهه با شرایط ناسازگار رشد می کنند، افراد توافق پذیر سعی می کنند از این موقعیت ها دوری کنند یا آن ها را حل کنند. اغلب به عنوان میانجی یا آشتی دهنده عمل می کنند.

افرادی که توافق پذیری پایینی دارند رفتار مثبت اجتماعی کمتری نشان می دهند. آن ها بیشتر به نیازهای شخصی خود توجه می کنند حتی زمانی که این نیازها با علایق دیگران تعارض دارد. بنابراین ممکن است اطرافیان او را به عنوان فردی خودخواه ببینند. همچنین توافق پذیری پایین می تواند به این منجر شود که فرد به انگیزه دیگران شک کند یا به آن ها اعتماد نکند. ممکن است مجادله گر بوده و کمتر تمایل داشته باشند که با افراد غریبه مکالمه برقرار کنند.

جنبه منفی توافق بالا و پایین

بالا بودن نمره توافق پذیری همیشه خوب نیست. اگر نمره توافق پذیری فرد خیلی بالا باشد ممکن است تابع نظر دیگران باشد. تبعیت در همه موقعیت ها خوب نیست و فرد می بایست بعضی مواقع، منافع خود را نیز در نظر بگیرد. همچنین فرد ممکن است تحت سلطه دیگران قرار گیرد، تبدیل به چیزی شود که دیگران می خواهند، نظر خود را تغییر دهد تا توافق پذیر به نظر رسد، دیگران از او بهره کشی کنند، به ندرت بر نظر خود پافشاری می کند، نیازهای خود را فدای نیاز دیگران می کند، فرصت ها را به خاطر از خودگذشتگی یا تواضع از دست می دهد،

وقتی دیگران از او تعریف می کنند آن را نمی پذیرد، خود را به صورت منفی به دیگران معرفی می کند، نسبت به نیت دیگران ساده لوحانه فکر می کند، تقریباً هر چیزی را باور می کند، دیگران او را راحت گول می زنند.

همچنین فرد ممکن است تحت سلطه دیگران قرار گیرد، تبدیل به چیزی شود که دیگران می خواهند، نظر خود را تغییر دهد تا توافق پذیر به نظر رسد، دیگران از او بهره کشی کنند، به ندرت بر نظر خود پافشاری می کند، نیازهای خود را فدای نیاز دیگران می کند، فرصت ها را به خاطر از خودگذشتگی یا تواضع از دست می دهد، وقتی دیگران از او تعریف می کنند آن را نمی پذیرد، خود را به صورت منفی به دیگران معرفی می کند، نسبت به نیت دیگران ساده لوحانه فکر می کند، تقریباً هر چیزی را باور می کند، دیگران او را راحت گول می زنند.

نمره پایین در توافق پذیری

فردی که نمره پایینی در نمره توافق پذیری آزمون نئو دارد ممکن است: چه از نظر کلامی و چه رفتاری پرخاشگر باشد، با دیگران درگیری فیزیکی پیدا کند، به خاطر ضرب و جرح دستگیر شده باشد، هیچ گونه همدردی با رنج دیگران نداشته باشد، احساس گناه یا پشیمانی ندارد.

همچنین ممکن است از صحنه های خشن لذت ببرد، به حیوانات ظلم کند، خیلی شکاک باشد، نسبت به وفاداری افراد شک داشته باشد، حس می کند افراد نیت پنهان از حرف خود دارند، نظر دیگران را توهین آمیز تلقی کند، مشارکت دیگران را کم ارزش می شمارد، نسبت به دیگران رئیس وار رفتار می کند، حس خود بزرگ بینی دارد، معتقد است که فردی مهم است، موذی و مکار باشد، به راحتی دیگران را گول می زند، خودمحور باشد، معتقد است باید به صورت خاص با او رفتار شود، به گونه ای رفتار می کند که انگار قوانین و مقررات در مورد او کاربرد ندارند.

شغل و توافق پذیری در آزمون نئو

توافق پذیری عاملی بسیار مفید برای ساخت تیم و حفظ هماهنگی در گروه یا محل کار است. افراد توافق پذیر دوست داشتنی تر از افراد مخالف هستند. در آن سو، توافق پذیری در موقعیت های شغلی که نیازمند تصمیمات سخت یا عملی می باشد، مناسب نیست. افرادی که نمره پایینی در شاخص توافق پذیری می گیرند، اغلب دانشمندان، منتقدان یا سربازان خوبی می شوند.

شش خرده مقیاس توافق پذیری در آزمون نئو

توافق پذیری دارای شش خرده مقیاس به شرح زیر است:

اعتماد (A1): اعتقاد به این که دیگران قابل اعتماد بوده و حسن نیت دارند. در مقابل بی اعتمادی یعنی اعتقاد به این که دیگران صادق نبوده و افرادی خطرناک هستند.

صداقت (A2): ساده، مخلص و بی ریا بودن در فرد را نشان می دهد. در مقابل فریب کاری یعنی طفره رفتن از حقیقت و پنهان کردن احساسات.

نوع دوستی (A3):  یعنی سخاوتمند بودن، اهمیت دادن به منافع دیگران و مشتاق به کمک به افراد نیازمند. در مقابل افراد استثمارگر خودمحور بوده و مایل نیستند درگیر مسائل دیگران شوند.

تبعیت (A4): افراد با نمره بالا، پرخاشگری خود را کنترل کرده و خطاهای دیگران را فراموش می کنند. در مقابل پرخاشگری یعنی نشان دادن خشم و احساس رقابت با دیگران.

تواضع (A5): یعنی فروتنی و نادیده گرفتن منافع خود. در مقابل گستاخی یعنی احساس برتری نسبت به دیگران و از خود راضی و متکبر بودن.

دل رحمی (A6): وجوه همدلی و توجه به دیگران را اندازه می گیرد. افراد با نمره بالا بر جنبه های انسانی موضوعات تأکید می کنند. در مقابل سرسختی یعنی تحت تأثیر رحم و شفقت قرار نگرفتن.

منابعی برای مطالعه مقیاس توافق پذیری در آزمون نئو

  1. agreeableness and its facets
  2. agreeableness personality traits
  3. کتاب روان شناسی شخصیت دکتر حسن حق شناس